Komu przysługuje zasiłek pogrzebowy? Rodzina, osoba spoza rodziny, pracodawca i gmina

Kto dostaje zasiłek pogrzebowy?

Prawo do zasiłku zależy od dwóch osób: tej, która zapłaciła za pogrzeb, i tej, która zmarła. Wnioskodawcą jest zawsze osoba lub instytucja, która poniosła koszty i ma na to rachunki. Wysokość zasiłku zależy od tego, czy wnioskodawca jest członkiem rodziny zmarłego.

Kwota 7 000 zł obowiązuje dla zgonów od 1 stycznia 2026 roku i jest taka sama w ZUS i w KRUS.

Kto jest członkiem rodziny w rozumieniu ZUS?

Lista jest zamknięta i szersza, niż większość osób zakłada. Członkiem rodziny zmarłego jest:

• małżonek, także pozostający w separacji,

• rodzice, ojczym, macocha oraz osoby przysposabiające,

• dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione oraz dzieci przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej,

• wnuki i rodzeństwo,

• dziadkowie,

• osoba, nad którą ustanowiono opiekę prawną.

Poza listą są partner, z którym zmarły żył bez ślubu, zięć, synowa, teściowie, kuzyni, bratanice i siostrzeńcy. Mogą dostać zasiłek, ale jako osoby spoza rodziny, czyli tylko do wysokości udokumentowanych kosztów. Jeśli pogrzeb organizuje partner, a w rodzinie jest na przykład dorosłe dziecko zmarłego, prostszym rozwiązaniem bywa wystawienie faktury na dziecko: wtedy zasiłek przysługuje w pełnej kwocie. Taką decyzję rodzina podejmuje przed podpisaniem zlecenia, bo później nie da się zmienić nabywcy na fakturze.

Ile dostanie osoba spoza rodziny, pracodawca albo gmina?

Tyle, ile udokumentuje, ale nie więcej niż 7 000 zł. Sąsiadka, która zapłaciła za skromny pogrzeb 4 500 zł, dostanie 4 500 zł. Pracodawca, który pokrył pogrzeb pracownika za 8 000 zł, dostanie 7 000 zł. Rachunki muszą być wystawione na wnioskodawcę, a ZUS może poprosić o dokumenty, z których wynika, że to on faktycznie zapłacił, na przykład potwierdzenie przelewu.

Gmina i powiat wchodzą w grę, gdy nikt nie podjął się pogrzebu: ośrodek pomocy społecznej sprawia wtedy pochówek i występuje o zasiłek do wysokości kosztów. Co dzieje się, gdy zmarły nie miał bliskich, opisujemy w scenariuszu zgon w hospicjum lub DPS, bo tam ta sytuacja zdarza się najczęściej.

Co, gdy koszty poniosło kilka osób?

Zasiłek jest jeden, po jednym zmarłym. Jeśli syn zapłacił 60 procent rachunku, a córka 40 procent, ZUS wypłaci synowi 4 200 zł, a córce 2 800 zł. Każde z nich składa osobny wniosek z własnymi rachunkami. Dotyczy to także sytuacji, gdy jedna osoba jest z rodziny, a druga nie: część dla członka rodziny liczy się proporcjonalnie do jego udziału, a nie w pełnej kwocie.

W praktyce radzimy wystawić jedną fakturę na jedną osobę z rodziny, nawet jeśli rodzeństwo składa się na pogrzeb po równo. Rozliczenie między sobą zrobią Państwo w domu, a ZUS dostanie jeden prosty wniosek. Na życzenie dzielimy fakturę, ale wtedy dzieli się też zasiłek.

Po kim przysługuje zasiłek?

Zasiłek wypłaca się po śmierci osoby, która:

• była ubezpieczona w ZUS (pracownik, zleceniobiorca, przedsiębiorca) albo w KRUS (rolnik),

• pobierała emeryturę lub rentę,

• spełniała warunki do emerytury lub renty, choć jeszcze jej nie pobierała,

• po ustaniu ubezpieczenia pobierała zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne,

• była członkiem rodziny którejś z powyższych osób.

Ostatni punkt sprawia, że zasiłek przysługuje po zdecydowanej większości zmarłych, także po tych, którzy sami nigdy nie pracowali. Przysługuje również po dziecku martwo urodzonym; jak wygląda wtedy pogrzeb i formalności ze szpitalem, opisuje strona pogrzeb dziecka.

Zmarły nie był ubezpieczony, ale ktoś z rodziny jest: co wtedy?

Zasiłek przysługuje wtedy nie „po ubezpieczonym”, lecz „po członku rodziny osoby ubezpieczonej”. Przykład: zmarł ojciec, który od lat nie pracował i nie miał prawa do emerytury, ale jego córka pracuje na etacie. Córka jest ubezpieczona, a ojciec był członkiem jej rodziny, więc zasiłek przysługuje. Wniosek składa córka i dołącza dokument potwierdzający pokrewieństwo. Tak samo działa to przy niepracującym małżonku emeryta albo dorosłym dziecku na utrzymaniu rodziców.

Zasiłek nie przysługuje tylko wtedy, gdy ani zmarły, ani nikt z jego rodziny nie był ubezpieczony i nie pobierał świadczeń. To rzadkie, ale się zdarza, na przykład po osobie długo przebywającej za granicą bez polskiego ubezpieczenia. Sprawdzamy to w pierwszej rozmowie, zanim podpiszą Państwo zlecenie; pomaga ostatnia decyzja emerytalna, legitymacja emeryta albo informacja, gdzie zmarły ostatnio pracował.

ZUS czy KRUS: gdzie składa się wniosek?

Po osobie ubezpieczonej w ZUS, emerycie i renciście ZUS wniosek składa się na formularzu Z-12, elektronicznie albo w placówce. Po rolniku i emerycie KRUS wniosek składa się w placówce KRUS na jej własnym druku; kwota i dokumenty są takie same. Dotyczy to wielu rodzin z gmin wokół Krakowa, na przykład z Zielonek, Zabierzowa czy Niepołomic. Jeśli zmarły podlegał ubezpieczeniu w obu instytucjach, zasiłek wypłaca tylko jedna z nich.

Emeryci wojskowi i policyjni mają własne organy emerytalne; wniosek trafia tam, a nie do ZUS. Gdy zmarły był ubezpieczony w innym państwie Unii Europejskiej, zasiłek może przysługiwać z tamtejszej instytucji według tamtejszych zasad; wniosek można złożyć w ZUS, który przekaże go dalej.

Ile jest czasu i jakie dokumenty są potrzebne?

Wniosek trzeba złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia zgonu. Po tym terminie prawo do zasiłku wygasa. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy pogrzeb odbył się później z przyczyn niezależnych od rodziny, na przykład po długim ustalaniu tożsamości zmarłego; wtedy 12 miesięcy liczy się od dnia pogrzebu.

Do wniosku dołącza się:

• odpis skrócony aktu zgonu (pierwszy odpis z USC jest bezpłatny; różnicę między nim a kartą zgonu wyjaśnia artykuł akt zgonu a karta zgonu),

• oryginały rachunków za pogrzeb wystawione na wnioskodawcę,

• dokument potwierdzający pokrewieństwo, na przykład odpis aktu urodzenia lub małżeństwa, gdy wnioskodawca jest z rodziny,

• zaświadczenie płatnika składek o ubezpieczeniu, gdy zmarły był pracownikiem lub zleceniobiorcą, a nie emerytem,

• dokumenty potwierdzające poniesienie kosztów, gdy wnioskodawca jest spoza rodziny.

Listę dokumentów do druku i wzór upoważnienia znajdą Państwo na stronie dokumenty do pobrania.

Czy trzeba wykładać pieniądze i czekać na ZUS?

Nie. Osoba, która ma prawo do zasiłku, może upoważnić nas do złożenia wniosku i odbioru zasiłku w jej imieniu: my składamy dokumenty, ZUS lub KRUS przelewa 7 000 zł do nas, a Państwo płacą tylko różnicę między fakturą a zasiłkiem. Jeśli faktura jest niższa, nadwyżkę przekazujemy rodzinie. Krok po kroku opisuje to strona zasiłek pogrzebowy. Wniosek i upoważnienie są częścią formalności, które załatwiamy w cenie każdego pakietu. Zajmuje się nimi Katarzyna Lis w biurze przy ul. Rakowickiej, a upoważnienie można podpisać w każdym z naszych biur albo u Państwa w domu, w całym Krakowie i gminach ościennych. Telefon całodobowy: +48 601 234 567.